De Ster van Trajanus, nooit van gehoord? Moet toegeven dat die de laatste decennia niet meer gereden is.
Achtergrond:
In de jaren vijftig was dit een van de belangrijkste voorbereidingswedstrijden voor de Ronde van Vlaanderen. Vele profs (voor een gratis tube en boterham met spek) reisden in die tijd af naar Nijmegen om zo'n twee weken voor de echte Ronde de benen, maar ook fiets, te geselen op kasseien van de steile kuitenbijters tegen de Nijmeegse Heuvelrug. Weggetjes zo smal dat je slechts achter elkaar in file (in die tijd nog keu) rijdend, naar boven kon zwoegen, en dan moest je nog oppassen dat je stuur niet bleef haken in de voor de wedstrijd speciaal gesnoeide houtwallen. En dan die kasseien, bij onze zuiderburen zijn die ruim na de Middeleeuwen tijdens de het tijdperk van Napoleon neer geplavleid. In Nijmegen waren het de Romeinen die deze wegen in elkaar gefrot hebben. Toen lagen die onregelmatig gevormde klinkers als schots en scheef, sindsdien heeft eigenlijk niemand de moeite genomen ze weer eens goed te leggen. En die Duitse tanks in de tweede Wereld oorlog hebben daar niet veel aan verbeterd. Menig prof moest dan ook na deze voorbereidingskoers verschiet laten gaan bij de echte Ronde aangezien frame dan wel benen gebroken waren. Maar deze Ster heeft ook bekende winnaars opgeleverd zoals, Cees Snoek (kon afdalen als de beste), Pietje Snijders (bijgenaamd 'Het Mes'), van den Oudenhoven ('de stille' waarvan niemand zijn voornaam wist) en natuurlijk de lokale favoriet Hansje Loermans (heeft een keer gewonnen omdat hij als een van de weinige met zijn toen nog smalle en kleine gestalte tussen de iets te ruim gesnoeide houtwallen kon). Later heeft Hansje nog de bijnaam van 'pillendraaier' gekregen nadat er wat ophef was ontstaan over door hem geleverde bikjes met speciale zalf.
Helaas is deze koers van de kalender verdwenen. Naar de redenen valt te gissen, veranderd gemeentebeleid, niet betaalde smeergelden, renovatie Benedenstad, te licht materiaal voor dit toch wel zware werk of waren de echte kerels verdwenen? Er gaat ook nog een gerucht dat het een combine was tussen een groep van Nijmeegse hoveniers en enkele Duitse fietsers. Het stak die Duitsers dat de vooroorlogse klassieker 'Rundum den Klever Turm' van de kaart verdwenen was en vervangen was door 'de Ster van Trajanus'. Het schijnt dat ze de hoveniers omgekocht hebben met de belofte dat ze hun fiets zouden terugkrijgen als zij zogenaamd per ongeluk zouden vergeten de houtwallen te snoeien. Dat jaar liep de koers dan ook hopeloos vast op de holle weg bij Beek waardoor de wedstrijddirecteur, Pietje Keizer ('kareltje'), besloot de wedstrijd stil te leggen.
Per toeval kwam ik wat oude prentkaarten tegen van deze koers. Hierdoor ben ik gaan speuren in de gemeentelijk archieven, bondsbureaus, heb ik nog wat oude knarren uit die tijd geïnterviewd, speciale infrarood luchtfoto's bekeken van de stuwwal, en nog veel meer bronnen nagespoord. Hoewel niet alle informatie naadloos op elkaar aansloot heb ik een redelijk beeld kunnen vormen hoe het parkoers van deze legendarische koers verliep. Helaas zijn niet alle paden en wegen meer begaanbaar voor racefietsen (zelfs met de ATB zijn sommige stukken niet meer te rijden). Sommige paden zijn helemaal verdwenen doordat die eerder genoemde hoveniers zelfs de jaren na die bewuste koers niet snoeiden aangezien die onbetrouwbare Duitsers hun belofte niet waren nagekomen. Die paden zijn nu alleen nog maar te herkennen als verkleuringen op de infrarood lucht opnames. Ook heeft de renovatie van de Benedenstad de koers geen goed gedaan. De Romeinse klinkers werden vervangen door van die Napoleaanse gelijk gevormde kasseien die met veel precisie in cement werden ingemetseld.
Leuk detail van mijn speurtocht is het tijdens de opgravingen op de 'Kopse Hof' gevonden riempje. Volgens de archeologen een riempje van de helm van een Romeinse Centurion. Bij nadere beschouwing bleek het een riempje te zijn van de toeclip van 'Sterke Bert'. Die was zo sterk dat hij meestal op een van de eerste hellingen zijn materiaal al kapot reed. Analyse van het riempje leverde dan ook de bevestiging op de aangetroffen olie niet de vermeende fijne dubbelgeperste Romeinse olijfolie was, maar de door 'Sterke Bert' gebruikte tijgerbalsem-olie. Hij smeerde altijd zo kwistig dat daarmee zijn schoenen doordrenkt raakten. Menig collega-fietser werd daarna het slachtoffer van deze overdaad aan olie, de klinkers raakten nog gladder waardoor boven komen haast onmogelijk was. Bert zorgde dan ook altijd dat hij op de eerste hellingen vooraan reed.
Nogmaals, hoewel zeker niet precies heb ik toch een aardig idee gekregen hoe de route liep. Kasseien, smalle weggetjes, steile klimmetjes in overvloed, afdalen, schielijk remmen, korte bochten draaien en keren, al met al een goede training voor de tocht op 6 april, de echte Ronde.
Graag zou ik jullie willen uit nodigen om samen met mij deze route te verkennen op een zondagochtend 24 maart.

PS: de reden dat die Duitsers destijds die fietsen niet teruggaven, ligt toch iets complexer. De baas van de Nijmeegse hoveniers, Sjefke Takken, had een zoon die als een enorm talent te boek stond. Boom van een kerel, sterk als een beer en reed probleemloos met een bakfiets vol aanmaakhout de Holle Weg op. Toen de Duitsers dit hoorden, moeten ze gedacht hebben dat ze tegen een dergelijke boomstam, zelfs rijdend op een vooroorlogse fiets, voorlopig absoluut kansloos waren.